Tot lering en verering: functies van kunst in de Middeleeuwen – Peter van Dael Dagaanbieding

Beschrijving

Een heiligenbeeld dat een eeuw of vijf geleden is gemaakt en dat tegenwoordig in een museum staat, functioneert hier heel anders dan destijds in de kerk.

In Tot lering en verering plaatst de kunsthistoricus Peter van Dael middeleeuwse kunst in haar oude context en probeert haar vanuit haar oorspronkelijke functies te verstaan. Het zoeklicht valt niet zozeer op het kunstwerk als zodanig, maar vooral op de interactie tussen het beeld of de schildering en de vroegere beschouwer. In de huidige ‘beeldcultuur’ is het nuttig na te denken over de verschillende functies die men aan het beeld kan toekennen. Uit de historische beschouwing in Tot lering en verering blijkt dat kunst in de Middeleeuwen niet belangeloos was: zij diende niet alleen tot vermaak, maar ook tot lering en verering. Zij richtte zich niet alleen tot het geheugen en het verstand, maar ook tot het gemoed. De functies die men voor de Middeleeuwen kan onderscheiden, blijken overigens ook voor latere perioden te gelden.

Recensie(s):
Van Dael, hoofddocent kunstgeschiedenis VU Amsterdam en gastdocent Gregoriana Roma, gaat na hoe de kerk zich vanaf het begin tot en met het reformatie en Contrareformatie opstelde tegenover religieuze kunst. Die houding wisselde sterk. Vooral in het begin richtte zij zich naar het bijbelse verbod ‘gesneden beelden’ te maken en te vereren, maar ongewild onderging zij toch invloed van goden- en keizercultus. Sarcofagen werden voorzien van religieuze taferelen, relieken vroegen om kunstzinnige schrijnen, afbeeldingen van Christus en heiligen stimuleerden de vroomheid. Voor de r.-k. kerk vormde de ongeletterde, nauwelijks gekerstende massa een motief om kerken te verfraaien met kleurrijke taferelen en beelden. Met name in de byzantijnse beeldenstrijd en de protestantse beeldenstorm manifesteerde zich weerzin tegen excessen en afkeer van religieuze beelden. Citaten maken de visies van prelaten, monniken en kunstenaars zichtbaar. Als historisch overzicht van de ontwikkelingen en met zijn vele feiten en details is het boek een wetenschappelijk werk. Dankzij het register kan het naslagwerk worden benut.
(Biblion recensie, Drs. J. Kleisen.)

Zie voor verdere TOELICHTING ook de ACHTERZIJDE van het boek !