Synopsis of overzicht van de zuiverste theologie[1] –Johannes Polyander, Andreas Rivetus, Antonius Walaeus, Antonius Thysius,H. Bavinck – Dirk van Dijk Shop Nu

Beschrijving

SYNOPSIS of OVERZICHT van de ZUIVERSTE THEOLOGIE [1]

samengevat in twee en vijftig verhandelingen

en beschreven door
Johannes Polyander, Andreas Rivetus, Antonius Walaeus, Antonius Thysius, Doctoren en Professoren der H.H. Theologie Leiden
Drukkerij Elsevier – MDCXXV (1625)

Naar de zesde uitgave bezorgd en van voorrede voorzien door
Dr. H. Bavinck, Gedrukt te Leiden bij Dirk Donner in het jaar 1881

in de Nederlandse taal overgezet door Dirk van Dijk, V.D.M, te Hollum 1964

Recensie:
Met verrassing wordt de enigszins ingewijde gewaar: daar ligt de Synopsis purioris theologiae, oorspronkelijk verschenen in 1625, na een paar herdrukken in 1881 door H. Bavinck nog eens uitgegeven, maar onder ons weinig bekend en gebruikt, voor ons. En ditmaal in vertaling. Heeft de vertaler lering getrokken uit het povere debiet, dat de in prachtig latijn heruitgegeven gereformeerde klassieken in Kuypers tijd vonden en heeft hij begrepen, dat het aantal dergenen dat oude theologie ook nog in het origineel leest, zeer klein is?

Hem komt in alle geval de eer toe, voor de eerste maal dit klassieke werk te hebben vertaald. Merkwaardig eigenlijk, dat het onvertaald bleef, terwijl b.v. A Marck en Van Mastrigt wel vertaald werden. We hopen te meer, dat deze late „zwaluw” velen welkom zal zijn.

De Synopsis is een zeer bruikbaar en evenwichtig boek. Het verscheen een paar jaar na de Synode van Dordrecht en geeft de daar gezuiverde theologie weer.

Het heeft weinig „piëtistische” allure, het heeft zich niet in allen dele van een wat schools karakter weten vrij te houden.

De vertaling lijkt ons vrij gelukkig, al zou het soms o.i. anders kunnen. Een dergelijk werk vertalen is allerminst eenvoudig: wij hebben een andere stijl van spreken en schrijven dan de auteurs; de vele superlatieven, die een wat retorisch cachet aan de zaak geven, zouden voor ons wat gematigd moeten worden vertaald. De vertaling is wat stijf, maar we hebben er respect voor, dat de vertaler meende, zich niet te mogen verwijderen van de deftige sfeer der Leidse hoogleraren. De uitvoering van het werk is niet groots. Het is nl. in offset gedrukt, wat meebrengt dat de bladspiegel niet altijd even vol en even gelijkmatig gekleurd is, terwijl de letter schraal is en niet bepaald makkelijk leest. We hebben hier deel I; deel II moet dus nog volgen; waar dat ook wel ƒ 22.50 zal kosten, is de prijs nogal hoog. Een kleine oplaag heeft daar zeker de hoofdschuld aan.

De lectuur van het boek zij hartelijk aanbevolen. Het is vrij bondig in zijn weergave (35 hoofdstukken in krap 350 blz.) en men wordt door mensen van het vak voorgelicht, zonder last te hebben van geleerd vertoon.

Bijzonder slecht heeft ons gesmaakt het naschrift, dat de vertaler heeft menen te moeten geven op de voorrede van Bavinck. Daar wordt Bavinck niet minder verweten dan een gezwicht-zijn voor de tijdgeest, zodat bij hem de theoloog ondergaat in de psycholoog en paedagoog

en in de openbaringsfilosoof. Volgens hem zijn de auteurs van de Synopsis aan dat gevaar ontsnapt, zodat de vertaler heel de gereformeerde gezindte terugroept van onjuiste filosofische principes, die verdeeldheid hebben doen ontstaan, tot een eendrachtig volharden in de leer der Apostelen. Wanneer vertaler het uitstekend geschrift dat collega Van Itterzon aan de Synopsis wijdde en dat hij noemt, beter gelezen had, zou hij daar hebben kunnen lezen, dat de auteurs van de Synopsis niet geheel aan scholastiek, d.i. filosofie zijn ontsnapt. Waarom dat aan Bavinck dan op zo’n weinig billijke toon verwetenf We hebben de indruk, dat vertaler Bavinck niet verstaan heeft en hem daarom geen recht doet. Bavinck had nl. terecht wel oog voor de betekenis van Coccejus en zijn nadruk op een openbaring in de historie. Maar vertaler leeft in de sfeer van een absoluutheidsdenken, dat o.i. meer scholastiek-filosofisch dan bijbels is. De auteurs spraken van een purior theologia, dus van een gezuiverde theologie; ze waren dus bescheidener en meer „bavinckiaans-coccejaans” gezind dan vertaler, die vrijmoedig-vrijpostig meteen maar van zuiverste theologie spreekt. We wensen vertaler de moed toe, om in deel 2 deze lelijke vlek op een zo gaaf werk alsnog weg te nemen, door het alleen zuivere Woord van God beter te onderscheiden van elke theologische ideologie en zo recht te doen aan dat Woord, dat hem immers lief is, maar óók aan hen die hij vertaalt en zelfs aan Coccejus en Bavinck.

U.

v.d.L.

Bron Theologia Reformata
Publicatiedatum 01-09-1964

Zie voor verdere TOELICHTING ook de INHOUDSOPGAVE / REGISTER van het boek !