Shop Nu Catalogus der tentoonstelling “De abdij van Egmond” : in het Gemeentemuseum, ‘s-Gravenhage ; 3 tot 30 September 1934 – [inl. van A. Beekman].

Beschrijving

Catalogus der tentoonstelling “De abdij van Egmond” : in het Gemeentemuseum, ‘s-Gravenhage ; 3 tot 30 September 1934

De tentoonstelling „De Abdij van Egmond” die van 3 tot 30 september werd gehouden in het Haagsche Gemeentemuseum aan den Korten Vijverberg met het doel de beteekenis der Oude Regale Abdij van de Nederlandsche Cultuur in de middeleeuwen in de herinnering terug te brengen en daardoor indirecte propaganda te
naken voor den heropbouw der Abdij als nieuw cultuurcentrum — is al dadelijk in zooverre een merkwaardigheid, dat zij — zeldzaam verschijnsel!

Toen in 1574 de Abdij grondig werd verwoest, zijn die
kunstschatten vernield, versmolten, naar alle windstreken verspreid. Enkele zijn bewaard gebleven. En van hetgeen bewaard bleef, is het inderdaad belangrijkste op de tentoonstelling bijeengebracht; aangevuld met enkele andere buitengewoon kostbare stukken, die een inzicht geven in de culturen van de elfde en twaalfde eeuw, den bloeitijd der Abdij van Egmond.
Het allermerkwaardigste is geplaatst in een vitrine, die de „eerevitrine” zou kunnen worden genoemd. Daarin heeft vooreerst plaats gevonden het Evangeliarium der Abdij, aan de Abdij geschonken door den Hollandschen Graaf Dirk II en zijn gemalin Hildegardis in het begin der 10de eeuw. Dit oudste Hollandsche boek. dat in Nederland bestaat, en geschreven is in het Karolingische handschrift der 9de eeuw, ligt open op de bladzijde, waarop de schenking van het kostbare boek is afgebeeld.
Verder is in deze vitrine plaats gegeven aan den Abtsstaf uit het midden der veertiende eeuw, die eigendom is van het Bisdom Haarlem en door den Bisschop nog bij bijzondere plechtige
gelegenheden wordt gebruikt. Het mozaïekwerk op den staf beeldt Benedictijnen-heiligen af. Wat pleit voor de waarschijnlijkheid, dat deze staf inderdaad aan de Egmonder-abdij heeft toebehoord, evenals het feit, dat de beide laatste Abten van Egmond de eerste Bisschoppen van Haarlem zijn geweest.
Dan een handschrift uit de elfde eeuw van Pharsalia van Lucanus, gebonden in den origineelen band, die gebruikelijk vas voor de boeken uit de boekerij der abdij, een der omvangite, die bekend was.
Voorts twee boeken, die uitnemende voorbeelden zijn van de rijke cultuur, waarvan Egmond de draagster was: namelijk een Evangeliarium, eigendom van het Aartsbisschoppelijk Museum
te Utrecht, in het negende-eeuwsche Karolingische handschrift, zeldraam rijk gebonden in een band uit de dertiende eeuw; en een Plenarium, afkomstig uit het klooster ..Bethiehem” bij Doetinchem,
bewaard in het Rijksarchief te Arnhem, met ivoren reliëfs uit de twaalfde eeuw en verdere bandversiering uit de dertiende eeuw.
En eindelijk nog een gouden Abtskruis, waarschijnlijk uit de Egmonder Abdij.

Een andere afdeeling der tentoonstelling omgift brieven en andere archivalia. Waarvan “merkwaardigst is een . prachtig geschreven
brief waarin Graaf Dirk V, in 10S3,_de schenkinde Abdij, door -zijn voorgangers gedaan, bevestigde. En verder zijn er stukken uit 1143,
1248, 1262 en later, de meeste voorzien van uitnemend bewaarde zegels.
Tot de belangrijkste documenten behooren een breve van Paus Clemens V, met het zegel van dezen Paus, waarin aan de Abdij een
wijdingspriviegie werd geschonken en een bulle van Paus Pius IV U561). waarin de bezittingen der abdij tot tafelgoed van het Bisdom Haarlem werden verklaard.
Hierbij sluiten zich aan de afbeeldingen der zegels van alle Egmonder Abten.
Een andere expositie-afdeeling wordt gevormd door afbeeldingen der abdij op schilderij- en en prenten, waarvan het belangrijkste is een schilderij van 1635 uit het Aartsbisschoppelijk Museum, waaraan latere afbeeldingen vrijwel alle ontleend zijn.
‘t Is evenwel zeer te betwijfelen of de Abdij er werkelijk wel zoo rijk heeft uitgezien als genoemde schilderij wil doen gelooven. Betrouwbare aanwijzingen van het tegendeel leveren een paar kaarten van ‘t Egmonder goed, waarvan de beste berust in de Bibliothèque Nationale te Parijs. Deze kaart werd voor de tentoonstelling toegezegd door genoemde bibliotheek. En Dr.
van Gelder, die zijn pappenheimers kent, veronderstelde dat ze wellicht tegen het einde der tentoonstelling wel zal zijn aangekomen. Tot zoolang doet men het met een zeer goede photo van de kaart.
Tot de afdeeling behooren ook vele afbeelding van de ruïnes der abdij op platen en in reisboeken; en afbeeldingen van het in het Rijksmuseum te Amsterdam berustende tympanan der Abdij, het eenige was nog overig is van de oude abdij.
In een vitrine zijn kostbare handschriften bijeengebracht, afkomstig uit de rijke abdijbibliotheek of uit den Abdijtijd. Hiertoe behooren o.a. ‘n catalogus der boekerij, geschreven door Broeder
Boudewinus, een handschrift met zeldzaam mooie miniaturen uit de bibliotheek der koningen, en _ als het allermooiste — een Pontificale, vervaardigd door Bisschop David van Bourgondië, in het midden der 15de eeuw. Dit boek, toebehoorende aan Teylers Museum te Haarlem, is opengelegd bij de afbeelding eener abtswijding, een fraai miniatuur van den Franschen ministrurisl Simon Marmion.
Dan zijn er nog geëxposeerd de portretten van de laatste abten en van de laatste rentmeesters van de Egmonder Abdij. Benevens de plannen van Kropholler voor de grootsche nieuwe benedictijner abdij en de door Z.Exc. Jhr. mr. Ch. Ruys de Beerenbrouck geschonken en door Paus Pius XI te Rome gewijde eerste steen (met de wijdingsoorkonde) voor het nieuwe klooster.
Ongetwijfeld zal de prachtige expositie er veel toe bijdragen om de daadwerkelijke belangstelling los te slaan, welke noodig is om den ijd dat deze steen zijn vaste plaats zal kunnen in- nemen, zoodicht mogelijk nabij de brengen

Bron : Limburger Koerier 09-09-1934

Zie voor verdere TOELICHTING ook de TITELPAGINA van het boek !