Zielszorg aan eigen ziel – door dr. J.H. Bavinck Gratis Verzending

Beschrijving

Libellen-serie, nr. 83.

In dit wonderlijk actuele boekje schrijft hij over de noodzaak om aan de eigen ziel te werken. Deze noodzaak is volgens hem gelegen in het feit dat het leven van de Christen een leven van eb en vloed is: “Er zijn tijdperken in van overgroote geestelijke blijdschap, er zijn ook tijdperken dat het wel lijkt alsof de ziel van binnen ziek is” (8). En die perioden van geestelijke ziekte nopen tot zielszorg. Kenmerk van deze perioden is “dat de ziel zich als het ware van God afwendt en geen vreugde meer vindt in zijn gemeenschap” (9). In het vervolg van zijn betoog gaat Bavinck in op verschillende verschijningsvormen van deze geestelijke ziekte (waarbij het woord ziekte steeds nadrukkelijk als metafoor wordt gebruikt). Daarnaast spreekt hij van een drietal geestelijke storingen: 1. de bekommerdheid (het geen zekerheid hebben van het eigen geloof); 2. de stoornissen voortkomend uit de omgang met medemensen (men zou hier in geestelijke zin van communicatiestoornissen kunnen spreken) en 3. de stoornis voortkomend uit verborgen, onbeleden zonden. Wie met dergelijke stoornissen te kampen heeft, bevindt zich in een neerwaartse spiraal. Immers, de krachten die hij nodig heeft om er uit te komen wijken juist van hem doordat hij met deze stoornissen te maken heeft: “Bij menigen patiënt is er diep verscholen iets dat met taaie vasthoudendheid aan de ziekte zich vast klemt, iets dat op het proces van herstel een grooten, vertragenden invloed uitoefent. Er is vaak iets van wat wij wel eens noemen: de vlucht in de ziekte” (21).

Fraai is dat Bavinck bij deze analyse de geestelijke kern van deze zielsziekte daarin ziet, dat “wij te weinig de grootheid van Christus zien”: “Wij hebben te weinig oog voor Christus en voor zijn werk, Hij staat te ver van onze ziel af, en dat maakt ons ziek en mat en slap. Dat is het uitgangspunt waar alle zielszorg aan eigen ziel beginnen moet. Er is dus op den achtergrond van alle vragen maar één vraag: hoe kan ik Hem meer zien, hoe kan ik meer van zijn grootheid vervuld worden” (23).

In de rest van het boekje betoont Bavinck zich een uiterst praktisch mens. Hij houdt zich veel bezig met de vraag op welke wijze wij inhoud zouden kunnen geven aan de zielszorg aan eigen ziel. Daarbij wijst hij op zaken als “het toespreken van eigen ziel”, zoals bijvoorbeeld in Psalm 42: “Wat buigt ge u neder, o mijn ziel, en zijt onrustig in mij?”. Hij wijst op “geestelijke oefeningen” waarbij Paulus vaak de metafoor van de sport gebruikt. Hij wijst op “de zielshandelingen die zich rechtstreeks richten op God”: “het wachten op den Heere”, “het zoeken van Gods Aangezicht”, “het schreeuwen naar God” en als dat niet beantwoord wordt het “diepe klagen en jammeren” (6). Ook wijst hij op de middelen die de mens kunnen helpen in zijn pogen God terug te vinden: “vasten, waken, een tijdelijk zich terugtrekken in eenzaamheid, gebedsoefeningen en meditatie” (7). En tenslotte wijst Bavinck op “al die handelingen die tot inhoud hebben een zich verzetten, een weerstaan van den booze” (7).

Er zou over dit rijke geschrift nog veel meer te zeggen zijn. Bijvoorbeeld over de nuchtere aanbeveling om concreet te zijn: “Wanneer een mensch zóó (vergun me de uitdrukking!) innerlijk in de knoop zit, dat hij niet weet waar hij met de zielszorg aan eigen ziel beginnen moet, doet hij het beste uit te gaan van het concrete, van het kleine, het alledaagsche” (25). Bavinck biedt onder de titel Zielszorg aan eigen ziel een handreiking voor een waarlijk christelijke vorm van levenskunst. Ik gebruik hier bewust dit woord. Want er is momenteel, vooral in de filosofie, sprake van een sterk herlevende aandacht voor dit thema. En die herlevende aandacht heeft alles te maken met de situatie van onze cultuur en de gevolgen van de modernisering.

Publicatie: www.wapenveldonline.nl/ Artikel door Jan Hoogland Jaargang 52,nummer 6, december 2002

Zie voor verdere TOELICHTING ook de INLEIDING van het boek !