Beschrijving
Dr. Oepke Noordmans (1871-1956) was een diepzinnig, oorspronkelijk en spraakmakend theoloog.
In zijn Liturgie
(*1) begint hij bij grondbegrippen als Gods Woord, Sacramenten en Incarnatie. Zijn positie tegenover de oecumene en de oude kerk stelt deze onder fundamentele kritiek. In de geschiedenis zijn immers beslissingen gevallen ten aanzien van dogma en liturgie, Niet alle beslissingen zijn juist geweest. Ook niet in de vroege kerk. De reformatie beroept zich volgens hem terecht alleen op de geloofsregel vanuit het Nieuwe Testament.
Het uitgangspunt is bij Noordmans het nieuwtestamentische gebruik van het woord liturgie, te weten Jezus’ middelaarswerk en Paulus’ apostolaat. De hemelse offerande van Christus, en de wereldomvattende, apostolische bediening en opoffering van Paulus met de open deuren naar de wereld toe, zijn de oerbeginselen van waaruit liturgische praxis en bezinning zich kunnen ontplooien. De kerntekst, die bij Noordmans’ overwegingen hierbij telkens een rol speelt, is Romeinen 12:1: “Ik vermaan u dan, broeders, met beroep op de barmhartigheden Gods, dat gij uw lichamen stelt tot een levend, heilig en Gode welgevallig offer: dit is uw logiké latreia”, uw redelijke eredienst, d.w.z. uw sobere eredienst, die aansluit op het christelijk leven. Liturgie is offerande van het leven in de samenleving. Omdat Christus als de enige Hogepriester met zijn altaar en offer in de hemel is, verzet Noordman zich zowel tegen het offer als tegen een numineus mysterie van een reële presentie van Christus in de eredienst. Want Christus’ offerande kan slechts gepredikt worden (clara voce). Door deze Theofanie moet ieder offer en ieder numineus mysterie in de eredient van Christus’ gemeente wijken. …. in de geschiedenis van de christelijke kerk is de eredienst, die oorspronkelijk aansluiting had bij de synagogale samenkomst, overwoekerd geworden door de tempel. …. Daardoor is zij vervallen tot een mysteriedienst…. God openbaart Zich echter niet numineus in de stilte van het mysterie, maar door de kerk toont Hij zjn aangezicht door het medium van zijn Woord en schenkt Hij door de prediking, onder de verlichting van de H. Geest en naar zijn soeverein welbehagen. … Het eigenlijke gebeuren is … homiletisch.
(*2) Noordmans is bij sommigen bekend geworden door de discussie die hij voerde met de aanhangers van de Liturgische Beweging, vooral met de grote initiator daarvan prof. dr. G. van der Leeuw. De aanhangers van deze beweging werden vooral gevonden in de ethische richting die ook domineerde in Kerkopbouw, waarbij Noordmans intensief betrokken was. Vanuit zijn theologie van het Kruis verdedigde Noordmans ook in de liturgie soberheid en eenvoud. We kunnen het werk van de Heilige Geest niet vastleggen in vormen. Noordmans vermoedde in de Liturgische Beweging van zijn dagen een denken vanuit de incarnatie, waarbij de kerk een gestalte wordt van Christus. In de vorm van de samenkomst van de gemeente komt tot uitdrukking dat we het paradijs achter ons hebben, maar het koninkrijk is nog niet gekomen. De harmonie zullen we eerst vinden in de eeuwigheid. De liturgie is niet de hemel op aarde. De eigenlijke liturgie geschiedt op straat. Daarom is soberheid geboden. In wat Noordmans schreef over dit onderwerp ? vooral zijn boek Liturgie ? komen veel lijnen van zijn theologisch denken samen. Dat duidt op het gewicht van dit onderwerp.
Hoeveel er ook veranderd is in de loop van de tijd, ook in de kringen van de Liturgische Beweging, de opmerkingen van Noordmans houden hun betekenis. Zij kunnen meedoen in het hedendaagse vragen naar de wijze waarop de gemeente van Christus samenkomt.
Terecht wordt Noordmans doctor ecclesiae genoemd. Hij is het waard om gehoord te worden als een gave van de Geest aan de kerk(en) van Nederland.
Zie voor verdere TOELICHTING ook de INHOUDSOPGAVE van het boek !
| Auteur: | Dr. O. Noordmans |
| ISBNr: | — geen — |
